Wichrowe Wzgórza
| Wichrowe Wzgórza 'Wuthering Heights' |
|
 Tytułowa strona pierwszego wydania Wichrowych Wzgórz (1847) |
|
| Autor | Emily Brontë |
| Kraj wydania | Wielka Brytania |
| Język | angielski |
| Data I wyd. | 1847 |
| Wydawca | Thomas Cautley Newby |
| Typ utworu | powieść gotycka |
| Data I wyd. polskiego | Warszawa 1929 |
| Przekład | Janina Sujkowska |
Wichrowe Wzgórza (ang. Wuthering Heights) − jedyna powieść Emily Jane Brontë. Została wydana pod męskim pseudonimem Ellis Bell w 1847 roku. Ocena wartości literackiej zmieniała się z czasem, od początkowo niechętnych opinii (oskarżano Brontë o epatowanie brutalnością) do pozytywnych, zwłaszcza w latach 20. ubiegłego stulecia. Dziś powieść należy do kanonu literatury anglojęzycznej.
Książka doczekała się kilku adaptacji filmowych, z których najsłynniejsza jest wersja z 1992 roku z Juliette Binoche jako Katy i Ralphem Fiennesem jako Heathcliffem.
Klamrą powieści jest osoba pana Lockwooda wynajmującego Drozdowe Gniazdo od Heathcliffa. Po wizycie w Wichrowych Wzgórzach i pierwszym spotkaniu z tajemniczymi mieszkańcami posiadłości przybywa on do Drozdowego Gniazda, gdzie na skutek choroby zmuszony jest do długotrwałego pobytu w domu. Tam gospodyni, Ellen Dean, opowiada mu dokładnie historię Earnshawów, Lintonów i tajemniczego Heathcliffa.
W Polsce powieść po raz pierwszy została wydana w roku 1929 pod tytułem Szatańska miłość w tłumaczeniu Janiny Sujkowskiej. Późniejsze powojenne wydania książki już z nowym tytułem Wichrowe Wzgórza również są w tłumaczeniu Sujkowskiej.
[edytuj] Treść utworu
Tematem powieści jest miłość Heathcliffa i Katarzyny.
Rozgrywa się ona na przełomie XVIII i XIX wieku w Wichrowych Wzgórzach i Drozdowym Gnieździe. Wichrowe Wzgórza ("Wuthering Heights") to posiadłość Earnshawów, natomiast Drozdowe Gniazdo (ang. Thrushcross Grange) - zamożnej rodziny Lintonów.
Yorkshire jako miejsce akcji powieści nadaje jej typowo gotycki charakter. Klimat miejsca przenika powieść i udziela się czytelnikowi.
Stary Earnshaw, będąc w Liverpoolu, spotyka i przygarnia małego cygańskiego przybłędę, któremu nadaje imię Heathcliff. Katy (Katarzyna) jest natomiast córką Earnshawa i siostrą Hindleya.
Po początkowej niechęci, Katy - córka pana Earnshawa, bardzo przywiązuje się do małego znajdy. Jednak Hindley, młody panicz Earnshaw i spadkobierca Wichrowych Wzgórz, nienawidzi "przybłędy". Dlatego też po śmierci swojego dobroczyńcy Heathcliff doznaje wielu upokorzeń ze strony przybranego brata. Jednocześnie rodzi się miłość pomiędzy Hethcliffem a Katy. Uczucie, które później okazuje się niszczycielską siłą.
Kiedy Katy poznaje młodego Lintona, wszystko się zmienia. Katy jest zauroczona urodą i towarzyską ogładą Edgara Lintona. On widząc to, oświadcza się jej. Katy nie odmawia, mimo iż zwierzając się Nelly Dean, wyjawia, że jedyną osobą, na której naprawdę jej zależy jest Heathcliff. Wychodząc za Edgara Lintona ma na względzie jego majątek oraz świetlaną przyszłość największej damy w okolicy. Katy przeprowadza się do Drozdowego Gniazda. Heathcliff opuszcza Wichrowe Wzgórza i przez długi czas jest nieobecny.
W tym czasie Katy ukazuje mieszkańcom Drozdowego Gniazda swoją prawdziwą naturę. Jest kapryśna, butna i pyszna. Atakami szału i wściekłości wymusza na mężu i jego siostrze całkowite podporządkowanie i spełnianie swoich zachcianek. Nadal jednak spotyka ją miłość i zrozumienie ze strony najbliższej rodziny.
Po 3 latach Heathcliff wraca i miesza w małżeństwie Katy. Odżywa jej uczucie do Heathcliffa, przy czym w nim samym zakochuje się siostra Lintona, Izabela. Heathcliff, pragnąc zemsty na Lintonie za "kradzież" ukochanej poślubia Izabelę (pomimo braku miłości do niej) żeby kiedyś w przyszłości zostać właścicielem Drozdowego Gniazda. Katy po spotkaniu z Heathcliffem zapada na tajemniczą chorobę i po długiej męce umiera rodząc córeczkę, którą także nazwano Katarzyną.
W tym czasie Izabela poznaje prawdziwe oblicze swojego męża - gbura, który nienawidzi wszystkich i wszystkiego. Ucieka od męża, który ją poniża i maltretuje. W Londynie rodzi syna, którego nazywa Lintonem. Dziecko od urodzenia jest słabe i chorowite.
Po śmierci brata Katy, Hindleya, Heathcliff staje się właścicielem Wichrowych Wzgórz i przypada mu opieka nad synem Hindleya, Haretonem Earnshaw. W ramach odwetu na Hindleyu, Heathcliff traktuje chłopca jak parobka i w ogóle nie zajmuje się jego edukacją. Jednakże Hareton, dostrzega w swym oprawcy jedynego sprzymierzeńca i prawdziwie się do niego przywiązuje.
Izabela po 12 latach umiera w Londynie osieracając Lintona.
Edgar Linton sprowadza siostrzeńca z Londynu, jednak Heathcliff odbiera mu swego syna.
Po jakimś czasie młoda Katy przychodzi na Wichrowe Wzgórza i poznaje obu swych kuzynów - Lintona i Haretona. Dziecinne uczucie rozwija się między Katy a Lintonem. Katy nie ma świadomości, iż zapewniania o miłości Lintona wymuszane są przez jego ojca, który stara się za wszelką cenę wypełnić zemstę obiecaną swoim największym wrogom - Hindleyowi i Edgarowi. Heathcliff wiedząc o braku możliwości ukarania ich osobiście postanawia niszczyć tych, nad którymi ma władzę - Katy i Haretona.
Kiedy Katy ma 17 lat, Heathcliff zmusza ją przemocą do małżeństwa z Lintonem aby zawładnąć Drozdowym Gniazdem i tym samym pognębić Edgara Lintona, który jest ciężko chory i wkrótce po tym umiera.
Linton także umiera i Katy staje się młodą wdową. Musi zamieszkać ze znienawidzonym teściem, gdyż Heathcliff wydzierżawia Drozdowe Gniazdo. Pod wpływem otoczenia dziewczyna zmienia się, staje się opryskliwa i krnąbrna. Doznając wielu przykrości i upokorzeń stara się odpłacać tym samym pozostałym mieszkańcom domu - najczęściej Haretonowi. Tymczasem w Haretonie budzi się uczucie dla pięknej wdowy Heathcliff. Stara się uczyć po kryjomu, gdyż pozbawiony możliwości nauki w dzieciństwie stawał się obiektem drwin jeszcze za życia Lintona (syna). Z upływem czasu Katy zaczyna doceniać jego starania i pozbawiona innego towarzystwa spędza z nim coraz więcej czasu - wkrótce zakochuje się w swoim kuzynie.
Po tajemniczej śmierci właściciela Wichrowych Wzgórz postanawiają się pobrać. Cały plan Heathcliffa obraca się wniwecz - chcąc zniszczyć swoich wrogów doprowadził do powstania uczucia, tak podobnego do tego, które łączyło jego samego i Katarzynę.
[edytuj] Bohaterowie
- Heathcliff
- Katarzyna Linton, z domu Earnshaw
- Hindley Earnshaw
- Edgar Linton
- Izabela Heathcliff, z domu Linton
- Katarzyna Heathcliff, z domu Linton
- Hareton Earnshaw
- Linton Heathcliff
- Ellen Dean, narratorka powieści
- Józef, stary służący w Wichrowych Wzgórzach
- Franciszka Earnshaw, żona Hindleya
- Pan Lockwood, najemnca Drozdowego Gniazda
- Zilla, służąca w Wichrowych Wzgórzach
- Dr Kenneth
